اين پرسشها و پاسخها از طرف اصحاب ، هم به دليل آن بود كه آنان در جامعه گرفتار اين مشكلات بوده و براى اقناع ذهن خود پاسخ مناسب را مىطلبيدند ، « 1 » و هم بدان جهت بود تا بتوانند در مجادلات كلامى خود با اين فرقه‌ها به ديدگاههاى درست اهل بيت عليهم السّلام مجهّز باشند . امام كاظم عليه السّلام ، در اين باره خود شخصا با اهل جدل وارد بحث مىشد و در عين حال هم اصحاب را تقويت مىكرد ، تا ديدگاههاى اهل بيت را در ميان مردم منتشر كند . هشام بن حكم از قوىترين اصحاب امام صادق و كاظم عليهما السّلام براى انتقال ديدگاههاى اهل بيت عليهم السّلام به مخالفان بود . افزون بر اين ، امام كاظم ، اصحابى را كه قدرت بحث و جدل داشتند تشويق مىكرد تا با مخالفان به بحث بپردازند و عقايد كلامى شيعه را كه گاه به صورت محرّف در دست بود ، بيان كنند . كتاب « انتصار » از ابو الحسين خيّاط معتزلى نشان مىدهد كه چه مقدار در حق شيعه ، تحريف صورت گرفته و عقايد آنان در باب توحيد به صورت تشبيه منعكس شده است ؛ در حالى كه احاديث كلامى امامان عليهم السّلام نشان مىدهد كه در مذهب شيعه تا چه حد بر مذهب تنزيه [ منزه بودن خداوند از جسم بودن و شكل داشتن ] پافشارى شده است . از مواردى كه امام كاظم عليه السّلام اصحاب را به بحث با مخالفان دستور مىداد ، دربارهء محمّد بن حكيم است . دربارهء وى نقل شده است كه : كان ابو الحسن عليه السّلام يأمر محمّد بن حكيم ان يجالس اهل المدينة فى مسجد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله و أن يكلّمهم و يخاصمهم ؛ « 2 » امام كاظم عليه السّلام ، به محمّد بن حكيم دستور مىداد تا در مسجد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بنشينند و با آنان به بحث و گفتگو بپردازد . اين تلاشها از سوى امامان شيعه و اصحاب آنان ، با وجود همه محدوديتها ، سبب شد تا عقايد اهل بيت عليهم السّلام ، بنياد فكرى شيعه را تشكيل داده و اسلام درست و به دور از تحريف ، از طريق اهل بيت باقى بماند .

--> ( 1 ) . احتمالا امام به همين دليل همنشينى اصحاب خود را با كسانى كه اعتقادات نادرستى در تشبيه داشتند ، منع مىفرمود . نك : مسند الامام الكاظم ، ج 1 ، ص 261 ( 2 ) . رجال كشى ، ص 380